Panorama Goirke
Startpagina | Inhoudsopgave | Lezingen | Uitgaven | Vrijwaring | Contact

op het web alleen op deze webstek
(om alleen op deze pagina te zoeken druk op Ctrl-F)

Bronnen
De gegevens uit de doop-, trouw- en begraafregisters worden niet gespecificeerd.
Voor de hier gebruikte afkortingen zie ook de webpagina Stamreeks Van Heyst-De Bruijn.
Regionaal Archief Tilburg [RAT], Rechterlijk archief [R.] Oisterwijk 101-2, f. 83 (19.10.1708); (18.4.1716; 14.6.1717);
Brabants Historisch Informatie Centrum [BHIC], Notarieel archief [Not.] Oisterwijk 5291a (19.10.1708);
Gemeentearchief 's-Hertogenbosch [GAHt], R. 's-Hertogenbosch 1698, f. 262-263v. (3.3.1712); 1704, f. 322v.-323 (2.4.1712).

Literatuur
Een overzicht van de geschiedenis van Berkel c.a. bieden A. van den Oord en W. van Oosterhout, Berkel-Enschot-Heukelom, drie zielen en één bestuurlijk hart (Berkel-Enschot 1996); van Oisterwijk J. Franken, A. van den Oord en W. de Bakker, Oisterwijk, een geschiedenis van meer dan 800 jaar (Oisterwijk 2012); van Udenhout W.A. Fasel met aanvulling van P.J.M. Wuisman, Geschiedenis van Udenhout (tweede druk Udenhout 1975).
Zie verder M.W.J. de Bruijn, ‘Eene pretense staeck. Nakomelingen van Jan Paulus Peters als gepretendeerde erfgenamen van Jan Cornelis Baesten uit Tilburg’, in: T. Reniers (red.), Leo Brabanticus. Liber amicorum voor dr. Leo Adriaenssen (’s-Hertogenbosch 2011) 362-369.

Marten Bartels de Bruijn

Marten werd op 30 november 1673 in Tilburg gedoopt als zoon van Bartel Jan Paulus en Maaike Jan Dielis. Op 2 februari 1704 trouwde hij in Oisterwijk als Marte Bartel Janse, jongman, woonende tot Tilborg op Loven, met Mari Jan van Beul, jongedogter, woonende tot Heukelom. Op 4 december van hetzelfde jaar werd zijn eerste kind, Bartholomeus, in Oisterwijk gedoopt. Hierbij werd Marten voor het eerst aangeduid met de achternaam De Bruijn.

Kort tevoren was ook zijn broer Joost voor het eerst De Bruijn genoemd. Sindsdien hadden zij en hun nakomelingen allemaal De Bruijn (of De Bruin) als familienaam.

Het gezin woonde mogelijk eerst in Berkel op de grens met Udenhout, later in Udenhout zelf. Deze dorpen vielen toen zowel rechterlijk als parochieel onder Oisterwijk. Udenhout werd in 1723 een zelfstandige parochie, maar er werd al eerder begraven.

Op 23 mei 1706 werd in Oisterwijk de tweeling Joannes en Maria gedoopt en op 24 april 1708 opnieuw een Bartholomeus. De geboorte van de laatste werd de moeder fataal: zij overleed op 30 april in het kraambed. Van de kinderen was en bleef alleen de tweeling in leven. Voor hen werden op 19 oktober 1708 hun ooms Joost de Bruijn en Peter van Buel als voogden benoemd (RAT, R. Oisterwijk 101-2, f. 83).

Op dezelfde datum maakte hun vader voor de Oisterwijkse notaris Abraham van Rotterdam huwelijkse voorwaarden vanwege zijn voorgenomen huwelijk met Cornelia Thomas van Beurden (RAT, Not. Oisterwijk 5292a). Hierin werd onder meer bepaald dat de door Marie van Buel nagelaten goederen voortaan eigendom zouden zijn van de twee huwenden, dat alle kinderen van Thomas gelijkelijk zouden erven, maar dat aan de twee voorkinderen wanneer zij de leeftijd van twintig zouden bereiken elk veertig gulden zou worden uitgereikt. Een aantekening in de kantlijn geeft aan dat dit op 29 september 1733 ook daadwerkelijk gebeurd is.
Uitkoop Jan en Maria de Bruijn
Aantekening in de kantlijn van de akte van huwelijkse voorwaarden van 19 oktober 1708 betreffende de 'uitkoop' van de voorkinderen Jan en Maria de Bruijn.
De tekst luidt: 
Wij ondergetekent, Jan de Bruijn ende Peeter Berthoudt als in huwelijk hebbende Maria de Bruijn, bekenne ontfangen te hebben uyt handen van Lambert Jan Robben als man ende momboir van Cornelia Thomas van Beurden, in dese acte genoemt, de somme van tagentig gulden in voldoeninge der nevensgenoemde uijtcoop, consenterende oversulx in de nevensgenoemde cassatie. Actum Oosterwijck hede den 29 september 1733. (w.g.) Jan de Bruijn. Peeter Berthout.
Handmerken Marten de Bruijn en Cornelia van Beurden
Handmerken van Marten Bartels de Bruijn en Cornelia Thomas van Beurden onder de huwelijkse voorwaarden van 19 oktober 1708. De tekst luidt: Dit ist hand + merck van Marten Bartels de Bruyn, verclaert niet te konnen schrijven. Signum van + Cornelia Thomas van Beurden, verclaert ut supra (= als boven).

Uit het huwelijk van Marten en Cornelia, dat op 21 oktober 1708 in Oisterwijk werd gesloten, werden nog twee kinderen geboren: mijn voorvader Thomas, in Oisterwijk gedoopt op 1 oktober 1710, en nog een derde Bartholomeus, daar gedoopt op 3 februari 1713. Ook deze Bartel zal echter spoedig overleden zijn.

Op 3 maart 1712 kocht Marten grond in den Udenhout ter plaatse genaamt Berckel en in de parochie van Oisterwijck ter plaatze genaamt Berckel aen den Heycant van juffrouw Maria Cornelia Langstraeten, weduwe van de Bossche notaris Petrus van Oudenhoven (GAHt, R. ’s-Hertogenbosch 1698, f. 262-262v.). Kort hierna, op 2 april 1712, verkocht Marten grond in den Udenhout ter plaetse genaemt Berckel aan Willem Jansen van Esch in Berkel (ald. R. 1704, f. 322v.-323). Marten werd in deze akten abusievelijk Marten Martens(se) de Bruijn genoemd.

Op 18 april 1716 werd Marten nog benoemd tot voogd over het kind van wijlen Peter Adriaan Peter Vermeer en Geertrui Thomas van Beurden (RAT, R. Oisterwijk 101-2), maar op 2 mei 1716 werd hij in Udenhout begraven. Op 14 juni werd Aart Vermelis benoemd tot toeziend voogd van bovengenoemd kind van Peter Vermeer in de plaats van Marten.

Martens weduwe, Cornelia Thomas van Beurden, hertrouwde op 7 februari 1717 in Oisterwijk met Lambert Jan Robben. Deze was blijkens de akte van zijn tweede huwelijk geboren in Berkel, maar beide echtelieden woonden in 1717 in Udenhout.

Het ouderlijk huis in Udenhout aan de Kreitenmolen is op 14 juli 1733 met een stukje grond en akkerland in zijn bezit gekomen. Op die datum droeg zijn moeder het vruchtgebruik daarvan en van akkerland in Berkel over aan haar kinderen Jan, Maria (gehuwd met Peter Berthoud) en Thomas, waarna Jan en Maria hun deel overdroegen aan hun halfbroer Thomas (Oisterwijk R. 416, f. 87-88v.). De weduwe mocht tot haar dood in de kamer aan de oostkant van het huis blijven wonen.

Op 7 augustus 1733 verkocht Thomas het huis in den Udenhout ter plaatse genaamt den Krijten meulen voor 105 gulden – er rustte een last op van 100 gulden (tegen 4%) aan Peter Janssen – aan Adriaan Huiberts van Hees, eveneens uit Udenhout (GAHt, R. 's-Hertogenbosch 1721, f. 187v.-188). Gezien de koopprijs moet het een zeer bescheiden woning zijn geweest. Als voorwaarde staat in de koopakte: En staat te weeten dat Cornelia Lambert Robben, des obdragers moeder, haar leven lang gedurende in de kamere van voorschreven huijsinge sal moeten wonen sonder daar voor iets te betaalen. Merkwaardig, omdat Cornelia toen met Lambert Jan Robben getrouwd was. Denkbaar is dat deze huurder van het huis was. Mogelijk was de conditie een soort oudedagsvoorziening voor het geval zij haar tweede echtgenoot zou overleven en was zij gehecht aan dit vertrek. De 'opkamer' boven de kelder gold als de beste kamer in een huis.

Kort hierna, op 29 september 1733, ontvingen Lambert Robbens stiefkinderen, Jan en Maria de Bruijn – de laatste inmiddels getrouwd met Peter Berthout (Oisterwijk (pr.) 21 september 1732) – uit handen van Lambert als man van Cornelia Thomas van Beurden, de som van elk veertig gulden krachtens de hiervóór vermelde huwelijkse voorwaarden die in 1708 tussen Cornelia en Marten Bartels de Bruijn waren gemaakt. Net als Peter Berthout ondertekende Jan met zijn eigen naam. Hij had dus schrijven geleerd, wat in het begin van de achttiende eeuw voor de minder welgestelden geen vanzelfsprekendheid was. Zijn ouders hadden een handmerk gezet onder hun huwelijkse voorwaarden.

Het is niet waarschijnlijk dat Cornelia ooit in de kamere van het huis aan de Kreitenmolen in Udenhout gewoond heeft. Zij werd op 8 mei 1741 in Udenhout begraven. Haar tweede echtgenoot, Lambert Jan Robben, leefde toen nog. Hij hertrouwde op 8 oktober 1741 in Oisterwijk met Anneke Adriaan van Esch. Toen op 27 december 1742 in Udenhout zijn eerste kind werd gedoopt, was mijn voorvader Thomas de Bruijn, stiefzoon van Lambert, doopgetuige. Lambert op zijn beurt trad ook als doopgetuige op bij kinderen van zijn stiefkinderen. Er zal dus een goede verstandhouding zijn geweest en gebleven.


© 2015-2019 C.J.C. Broer en M.W.J. de Bruijn. - Gepubliceerd 28 juli 2015; laatst bewerkt 2 juli 2019.